PM Surya Ghar Yojana: दर महिन्याला येणारे वाढते वीज बिल अनेक कुटुंबांच्या बजेटवर मोठा परिणाम करते. अशा परिस्थितीत घराच्या छतावर सोलर पॅनेल बसवून स्वतःची वीज निर्माण करणे हा खर्च कमी करण्याचा प्रभावी पर्याय ठरू शकतो. केंद्र सरकारच्या ‘पीएम सूर्य घर: मुफ्त बिजली योजना’ अंतर्गत देशभरात मोठ्या प्रमाणात रूफटॉप सोलर बसवले जात आहेत.
सरकारच्या माहितीनुसार, सुमारे 18.94 लाख कुटुंबांनी सोलर रूफटॉप सिस्टम बसवल्यानंतर शून्य वीज बिल मिळाल्याची नोंद केली आहे. त्यामुळे घरगुती वीज खर्च कमी करण्यासाठी सौरऊर्जेकडे नागरिकांचा कल वाढताना दिसत आहे.
जवळपास 19 लाख घरांचे वीज बिल शून्य
पीएम सूर्य घर योजनेअंतर्गत देशातील सुमारे 18.94 लाख घरांनी रूफटॉप सोलर सिस्टम बसवल्यानंतर शून्य वीज बिलाचा लाभ मिळाल्याचे सरकारने सांगितले आहे. PM Surya Ghar Yojana
मात्र, याचा अर्थ असा नाही की सोलर पॅनेल बसवलेल्या प्रत्येक घराचे वीज बिल आपोआप शून्य होईल. वीज बिलातील बचत ही घरातील विजेचा वापर, सोलर सिस्टमची क्षमता, उपलब्ध सूर्यप्रकाश, स्थानिक वीज नियम आणि ग्रिडला किती अतिरिक्त वीज दिली जाते यावर अवलंबून असते.
सरकारकडून रूफटॉप सोलरला प्रोत्साहन
केंद्र सरकारकडून घरगुती रूफटॉप सोलरला प्रोत्साहन दिले जात असून योजनेअंतर्गत अधिकाधिक कुटुंबे सौरऊर्जा स्वीकारत आहेत.
सरकारच्या माहितीनुसार, आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये 12 लाखांहून अधिक कुटुंबांनी अतिरिक्त सौरवीज ग्रिडला विकून सुमारे ₹421 कोटींचे उत्पन्न मिळवले. म्हणजेच सरासरी प्रति सहभागी कुटुंब सुमारे ₹3,500 वार्षिक इतके उत्पन्न मिळाले.
यामुळे रूफटॉप सोलरचा फायदा दोन प्रकारे होऊ शकतो; पहिला म्हणजे ग्रिडमधून खरेदी करावी लागणारी वीज कमी होते आणि दुसरा म्हणजे अतिरिक्त वीज ग्रिडला दिल्यास पात्र ग्राहकांना त्याचा आर्थिक लाभ मिळू शकतो.
सोलर पॅनेलमुळे वीज बिल कसे कमी होते?
रूफटॉप सोलर पॅनेल दिवसा सूर्यप्रकाशापासून वीज तयार करतात. घरातील पंखे, दिवे, टीव्ही, फ्रिज आणि इतर उपकरणांसाठी ही वीज वापरता येते.
घराच्या वापरापेक्षा जास्त वीज तयार झाल्यास, लागू असलेल्या राज्यातील नियमांनुसार अतिरिक्त वीज ग्रिडमध्ये पाठवता येऊ शकते. त्यामुळे घराला ग्रिडमधून कमी वीज घ्यावी लागते आणि परिणामी वीज बिलात बचत होऊ शकते.
कोणत्या घरांसाठी रूफटॉप सोलर फायदेशीर?
खालील प्रकारच्या घरांसाठी रूफटॉप सोलरचा विचार करता येऊ शकतो: PM Surya Ghar Yojana
- घराच्या छतावर पुरेशी जागा उपलब्ध असणे
- छतावर दिवसभर पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळणे
- घरात नियमित वीज वापर असणे
- दर महिन्याला तुलनेने जास्त वीज बिल येणे
- दीर्घकाळ वीज खर्च कमी करण्याची इच्छा असणे
- घरगुती पातळीवर स्वच्छ आणि नवीकरणीय ऊर्जा निर्माण करण्याची इच्छा असणे
सोलर सिस्टम बसवण्यापूर्वी आपल्या घराचा सरासरी वीज वापर आणि उपलब्ध छताची जागा तपासणे महत्त्वाचे आहे.
‘मुफ्त बिजली’ म्हणजे प्रत्येकाचे बिल शून्य होईल का?
पीएम सूर्य घर योजनेच्या ‘मुफ्त बिजली’ या नावामुळे अनेकदा गैरसमज होऊ शकतो. सोलर पॅनेल बसवल्यानंतर प्रत्येक ग्राहकाचे वीज बिल शून्य होईल, अशी हमी नाही.
काही प्रकरणांमध्ये ग्राहकांना निश्चित शुल्क, इतर लागू आकार किंवा सोलर सिस्टमच्या क्षमतेपेक्षा जास्त वापरलेल्या विजेचे शुल्क भरावे लागू शकते. तसेच राज्यातील वीज वितरण कंपनीचे नियम आणि ग्राहकाच्या प्रत्यक्ष विजेच्या वापरानुसार अंतिम बिल बदलू शकते.
त्यामुळे सोलर पॅनेल बसवण्यापूर्वी ‘बिल पूर्णपणे शून्य होईल’ असे गृहीत न धरता अपेक्षित बचतीचा अंदाज घेणे आवश्यक आहे.
सोलर बसवण्यापूर्वी ‘या’ गोष्टी तपासा
रूफटॉप सोलर सिस्टम बसवण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी खालील बाबी तपासा: PM Surya Ghar Yojana
- योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या अनुदानाची पात्रता
- अधिकृत किंवा मान्यताप्राप्त विक्रेता
- घरासाठी योग्य सोलर सिस्टमची क्षमता
- पॅनेल आणि इंस्टॉलेशनचा एकूण खर्च
- नेट मीटरिंग किंवा लागू असलेली ग्रिड-सेटलमेंट व्यवस्था
- अपेक्षित वार्षिक वीज निर्मिती
- सोलर सिस्टमच्या देखभालीचा खर्च
- सध्याच्या वीज बिलाच्या तुलनेत अपेक्षित बचत
या सर्व बाबींचा विचार केल्यानंतरच आपल्या घरासाठी योग्य सोलर सिस्टम निवडणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
PM Surya Ghar Yojana
पीएम सूर्य घर: मुफ्त बिजली योजना देशातील घरगुती सौरऊर्जेला चालना देत आहे. सरकारच्या आकडेवारीनुसार, जवळपास 19 लाख घरांनी रूफटॉप सोलर बसवल्यानंतर शून्य वीज बिलाचा लाभ नोंदवला आहे. तसेच अनेक कुटुंबांनी अतिरिक्त सौरवीज ग्रिडला देऊन उत्पन्नही मिळवले आहे.
मात्र, प्रत्येक घराचे वीज बिल शून्य होईलच असे नाही. घरातील विजेचा वापर, सोलर सिस्टमची क्षमता, सूर्यप्रकाश, राज्यातील वीज नियम आणि ग्रिडला अतिरिक्त वीज देण्याची व्यवस्था यावर प्रत्यक्ष बचत अवलंबून असते. त्यामुळे सोलर बसवण्यापूर्वी अनुदान, खर्च, क्षमता आणि अपेक्षित बचत यांचा योग्य आढावा घेणे महत्त्वाचे आहे.
Table of Contents