Ration Card Status Check: गेल्या काही वर्षांपासून राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियम (NFSA) अंतर्गत देशभरातील कोट्यवधी गरजू कुटुंबांना मोफत धान्य आणि रेशनचा मोठा आधार मिळत आहे. मात्र अलीकडील तपासणीत सरकारला धक्कादायक माहिती मिळाली; मोफत रेशन योजना अशा अनेक लोकांकडून वापरली जात होती, जे या योजनेचे पात्र लाभार्थी नव्हते.
काहींनी खोट्या कागदपत्रांच्या आधारे रेशन कार्ड घेतले होते, तर काही मृत व्यक्तींच्या नावावरही धान्य वितरीत केले जात असल्याचे समोर आले. या गंभीर गैरव्यवहारामुळे खऱ्या अर्थाने गरजू असलेल्या कुटुंबांपर्यंत पुरेसा लाभ पोहोचत नव्हता.
त्यामुळे केंद्र सरकारने संपूर्ण देशभर मोठी मोहीम सुरू केली असून, सुमारे 2.25 कोटी अपात्र लाभार्थ्यांची नावं NFSA यादीतून हटवण्यात आली आहेत.
एवढी मोठी नावं का हटवावी लागली? धक्कादायक तपासणी निष्कर्ष
देशातील अनेक राज्यांमध्ये करण्यात आलेल्या पडताळणीत मोफत रेशन योजनेचा मोठ्या प्रमाणावर गैरवापर झाल्याचं आढळलं. तपासणीत समोर आलेल्या मुख्य त्रुटी अशा; Ration Card Status Check
अपात्र आणि जास्त उत्पन्न असलेले लोक लाभ घेत होते: मोफत धान्य योजनेत फक्त आर्थिकदृष्ट्या कमजोर कुटुंबांना समाविष्ट करायचं असतं. पण अनेक ठिकाणी जास्त उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांकडेही रेशन कार्ड असल्याचे दिसले.
मृत व्यक्तींच्या नावावरही रेशन मिळत होतं: अनेक भागात, जे लोक निधन पावले होते, त्यांच्या नावाने अद्यापही धान्य उचललं जात असल्याचे आढळले.
महिनोंमहिने रेशन न उचललेले लाभार्थी: 6 महिन्यांपेक्षा जास्त काळ रेशन न उचलणारे लाभार्थीही यादीत दिसून येत होते. असे कार्ड बहुधा निष्क्रिय किंवा फसवणुकीसाठी वापरले जात असल्याची शक्यता सरकारने नमूद केली.
बनावट आणि डुप्लिकेट कार्डधारकांचा धसका: काही जिल्ह्यांत एकाच व्यक्तीकडे दोन-दोन रेशन कार्ड असल्याचेही आढळले.
या मोठ्या प्रमाणात आढळलेल्या अनियमिततेमुळे योग्य लाभार्थ्यांना रेशन मिळण्यात अडथळे येत होते. त्यामुळे अपात्र लोकांना हटवणे आवश्यक झाले.

तुमचं नाव अजूनही रेशन यादीत आहे का? अशा प्रकारे ऑनलाइन तपासा
जर तुम्हाला भीती वाटत असेल की तुमचं नाव या सफाई मोहिमेत हटवलं गेलं असेल, तर काळजी करू नका. तुम्ही फक्त काही सोप्या स्टेप्समध्ये तुमचा Ration Card Status तपासू शकता. Ration Card Status Check
ऑनलाइन रेशन कार्ड सक्रिय आहे का, हे तपासण्याची पद्धत: ही प्रक्रिया मोबाइलवर सहज करता येते.
- अधिकृत संकेतस्थळ उघडा: NFSA Portal: https://nfsa.gov.in
- होमपेजवर Ration Card पर्याय निवडा
- Ration Card Details on State Portals वर क्लिक करा
- तुमचं राज्य – जिल्हा – तालुका – गाव निवडा
- तुमची Ration Shop आणि Card Category (APL/BPL/PHH/AAY) निवडा
- यादीत तुमचं नाव दिसल्यास: कार्ड सक्रिय आहे, यादीत नाव नसेल: कार्ड हटवलं गेलं असण्याची शक्यता.
E-KYC का आवश्यक आहे? सरकारची नवीन अट
सरकारने अलीकडेच रेशन कार्डसाठी e-KYC अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे, आणि यामागे अतिशय महत्त्वाचे कारण दडलेले आहे. अनेक वर्षांपासून काही ठिकाणी बनावट रेशन कार्ड, दुबार नावे, किंवा अपात्र लोकांचा गैरवापर वाढताना दिसत होता. यामुळे खऱ्या लाभार्थ्यांना मिळणारा मोफत धान्याचा पुरवठा कमी पडण्याची वेळ येत होती.
ही परिस्थिती थांबवण्यासाठी सरकारने e-KYC ची अट लागू केली आहे. e-KYC केल्याने प्रत्येक लाभार्थ्याची ओळख Aadhaar शी थेट पडताळली जाते, ज्यामुळे कोणत्याही प्रकारच्या बनावट नोंदी लगेच उघड होतात.
ज्यांनी e-KYC पूर्ण केली नाही, त्यांचे रेशन कार्ड पुढील काळात निष्क्रिय (Inactive) होऊ शकते, म्हणजेच त्यांना मोफत धान्याचा लाभ तात्पुरता थांबू शकतो. नंतर कार्ड पुन्हा सक्रिय करण्यासाठी अतिरिक्त प्रक्रिया आणि पडताळणी करावी लागू शकते. Ration Card Status Check
E-KYC कशी करावी?
E-KYC प्रक्रिया अतिशय सोपी असून, सरकारने ती सर्वसामान्य नागरिकांना सहज करता यावी म्हणून विशेष सोयी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. तुम्ही जवळच्या रेशन दुकानात, CSC केंद्रावर (Common Service Center) किंवा स्थानिक महात्मा गांधी सेवा केंद्रावर जाऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करू शकता.
तुमच्याकडे Aadhaar कार्ड असणे आवश्यक आहे, कारण संपूर्ण पडताळणी Aadhaar Authentication वर आधारित असते. केंद्रावर पोहोचल्यानंतर, अधिकारी तुमची माहिती प्रणालीमध्ये टाकतात आणि त्यानंतर Fingerprint Authentication किंवा OTP Verification द्वारे तुमची ओळख तपासली जाते.
बहुतेक वेळा ही प्रक्रिया फक्त काही मिनिटांत पूर्ण होते आणि त्वरित तुमच्या रेशन कार्डवर e-KYC अपडेट झाल्याची नोंद होते. काही प्रकरणांत मोबाईल नंबर आधारशी जोडलेला असल्यास, OTP पद्धतीने प्रक्रिया आणखी जलद होते.
E-KYC न केल्यास काय होईल?
जर तुम्ही ठरलेल्या वेळेत e-KYC पूर्ण केली नाही, तर तुमचं रेशन कार्ड प्रथम तात्पुरते बंद केले जाऊ शकते आणि त्यानंतर मोफत धान्याचा पुरवठा पूर्णपणे थांबवला जाऊ शकतो.
एकदा कार्ड निष्क्रिय झाल्यानंतर ते पुन्हा सक्रिय करण्यासाठी तुम्हाला दुकानात किंवा CSC केंद्रात जाऊन अतिरिक्त कागदपत्रं, आधार पडताळणी आणि पुनः-प्रक्रिया करावी लागू शकते.
या संपूर्ण प्रक्रियेमुळे वेळ आणि मेहनत दोन्ही खर्ची पडतात. त्यामुळे कोणत्याही अडचणी टाळण्यासाठी लवकरात लवकर e-KYC पूर्ण करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

सरकारचा उद्देश नेमका काय?
या संपूर्ण मोठ्या सफाई मोहिमेमागे सरकारचा मुख्य हेतू अत्यंत स्पष्ट आहे: योजनेचा खरा लाभ फक्त पात्र, गरीब आणि खऱ्या अर्थाने गरजू कुटुंबांपर्यंतच पोहोचावा.
अनेक वर्षांपासून मोफत रेशन योजना ही गरीब कुटुंबांसाठी जगण्याची एक महत्त्वाची आधाररेखा बनली आहे. पण या योजनेचा फायदा काही अपात्र व्यक्तींनी चुकीच्या पद्धतीने घेतल्याने खऱ्या लाभार्थ्यांचे हक्क बाधित होत होते.
Ration Card Status Check
मोफत रेशन योजना ही देशातील गरजू व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना जगण्यासाठी सर्वात मोठा आधार आहे. त्यामुळे या योजनेचा गैरवापर होऊ नये आणि खरा फायदा फक्त पात्र लाभार्थ्यांपर्यंतच पोहोचावा, यासाठी सरकारने 2.25 कोटी अपात्र नावं हटवण्याची मोठी मोहीम हाती घेतली.
या कारवाईमुळे रेशन पुरवठा अधिक सुरळीत, पारदर्शक आणि न्याय्य होणार आहे. प्रत्येक कार्डधारकासाठी आता सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे; आपलं नाव रेशन यादीत सक्रिय आहे का, हे वेळेवर तपासणे आणि तात्काळ e-KYC पूर्ण करणे. कारण e-KYC न केल्यास भविष्यात धान्यपुरवठा बंद होण्याची शक्यता आहे.
Ration Card Status Check: https://nfsa.gov.in
Table of Contents
